Gürültüye bağlı işitme kaybı (GBİK), en yaygın işitme kaybı türlerinden biridir. Aslında, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre, 40 milyon Amerikalı GBİK’den muzdariptir. Adından da anlaşılacağı gibi, bu durum yüksek seslere maruz kalmaktan kaynaklanır. Silah sesi gibi yüksek bir olaya yakın olmaktan veya uzun süre yüksek seslere maruz kalmaktan kaynaklanabilir. Gürültüye bağlı işitme kaybı kalıcıdır, ancak neyse ki önlenebilir. Bu makalede, GBİK’in en yaygın nedenlerine bakacağız ve yüksek sesler karşısında işitmenizi nasıl koruyacağınıza dair ipuçları vereceğiz.
Ne Kadar Ses Çok Yüksek Sayılır?
Yüksek seslerden işitme duyunuzu korumak için, kulaklarınız için “çok yüksek” olan sesin ne olduğunu anlamak çok önemlidir. Ses yoğunluğu, belirli bir süre içinde belirli bir alandan geçen ses enerjisi miktarıdır. En yaygın olarak desibel (dB) cinsinden ölçülür. Desibel ne kadar yüksekse, ses o kadar yüksek olur. Bununla birlikte, insan kulakları tüm ses dalga boylarına eşit derecede duyarlı değildir, bu nedenle ses dalgalarının ne kadar yoğun olduğu ve ne kadar yüksek duyulduğu her zaman aynı şey olmayacaktır. Yanınızda bir desibel ölçer taşımak pek pratik olmadığı için (akıllı telefonlar için uygulamalar olsa da), kulaklarımızın maruz kaldığı gürültü derecesini tahmin etmek için bazı yaygın sesleri referans olarak kullanabiliriz. Örneğin, hafif bir fısıltı yaklaşık 30 dBA, benzinli bir yaprak üfleyici yaklaşık 82 dBA ve yakın mesafeden bir siren 120 dBA’dır.
Unutmamak gerekir ki, mesele sadece sesin şiddetiyle ilgili değil. Maruz kalma süresi de önemlidir. Bazı ses seviyelerine maruz kalmak anında hasara yol açabilirken, diğerlerinin etkisi daha uzun süreli olur.
70 desibel üzerindeki gürültüye uzun süre maruz kalmak işitme kaybına neden olabilir.
Sesler insan kulağı tarafından nasıl algılandığına göre ölçüldüğünde, ağırlıklı desibel veya dBA cinsinden ölçülür. Riskin belirlenmesi, dBA seviyesi, maruz kalma süresi ve maruz kalma sıklığını içeren bir hesaplamaya dayanır.
Aşağıdaki tablo, CDC’ye göre belirli dBA seviyelerinin işitme duyunuza etki etmeye başlamasının ne kadar sürebileceğini özetlemektedir.
Örnekler çeşitli kaynaklardan elde edilen tahminlerdir ve sesin size olan uzaklığı gibi birçok faktör bunları etkileyebilir. Tahmini dBA değerine süreyi ve frekansı eklediğinizde, maruz kalmayı önleyerek veya sınırlayarak işitme duyunuzu korumak için proaktif olmanın ve önlemler almanın ne kadar önemli olduğunu görebilirsiniz.
100 desibelden yüksek gürültü, anında işitme kaybına neden olabilir.
105 dBA’nın üzerindeki aşırı ses seviyeleri, işitme duyunuza ve iç kulağınıza neredeyse anında zarar verebilir. İşitme duyunuzu korumak için bu yüksek seslerden kaçınmak için elinizden gelen her şeyi yapmanız önemlidir. Aşağıdaki tablo, CDC’ye göre daha yüksek dBA seviyelerinin işitme duyunuzu etkilemeye başlamasının ne kadar sürebileceğini özetlemektedir.
Gürültüye Bağlı İşitme Kaybını (GBİK) Nasıl Önleyebiliriz?
Gürültüye bağlı işitme kaybı birçok farklı şekilde ve birçok farklı ortamda ortaya çıkabilir. Ancak, hangi seslerden kaçınmanız gerektiğini bilmek, strateji geliştirmenize ve gürültüye bağlı işitme kaybından korunmanıza yardımcı olabilir. Bazı yüksek seslere maruz kalma durumları tahmin edilemese de, tehlikeli derecede yüksek seslerin çoğu önlenebilir, sınırlandırılabilir veya azaltılabilir.
İşitme duyunuzu her gün koruyun.
Herkes hayatının bir noktasında yüksek seslere maruz kalır ve bunlar her zaman kaçınılmaz değildir. İşitme sağlığınızı düşünmeye başladığınızda, bazı seslerin işitme kalitenize ne kadar zarar verebileceğini öğrenince şaşırabilirsiniz. Neyse ki, işitmenizi her gün korumanın ve işitme kaybı riskinizi azaltmanın birçok kolay yolu var. İşte başlamanız için bazı ipuçları:
- Daha gürültülü ev aletlerini daha kısa sürelerle kullanın.
- Yatmadan önce bulaşık makinesi gibi ev aletlerini çalıştırın.
- Yüksek ses çıkaran alet veya cihazları kullanırken kulak koruyucu takın.
- Kulaklıklarınızın/kulak içi kulaklıklarınızın ve müzik sisteminizin sesini güvenli bir seviyede tutun.
- Trafikte ve yoğun yollarda araç camlarınızı kapalı tutun.
- Yürürken gürültülü inşaat alanları gibi yerlerden uzak durun.
- Evde, işte ve arabada kulak tıkaçlarını elinizin altında bulundurun (ancak, sürüş sırasında kullanmak güvenli değildir ve bazı eyaletlerde yasa dışıdır).
Gürültülü ortamlarda işitme duyunuzu koruyun.
Günlük gürültülere ek olarak, spor veya müzik etkinlikleri gibi birçok gürültülü ortam da işitme duyunuza risk oluşturabilir. Bu tür yerlerde sık sık bulunmasanız bile, gürültüye bağlı işitme kaybını önlemenin en iyi yolu uygun işitme koruması kullanmaktır. Konserler, spor etkinlikleri, gece kulüpleri veya partiler gibi eğlencelerin tadını çıkarırken, işitme sağlığınızı ön planda tutabilir ve eğlenebilirsiniz. İşte bu gürültülü ortamlarda ve durumlarda işitme duyunuzu korumak için birkaç öneri:
- Gürültüyü engelleyin: Uygun şekilde takılmış kulak tıkaçları veya kulaklıklar kullanın.
- Konuşmaları sonraya bırakın: Birinin kulağına bağırmaktan kaçının.
- Mesafeyi artırın: Konser konuşmacılarından olabildiğince uzak durun.
- dBA değerlerini öğrenin: dBA değerlerini belirlemek için akıllı telefonunuzdaki ses seviyesi uygulamasını kullanın.
- 10 dakika boyunca lobi veya büfe gibi daha sessiz alanlara çekilin.
- Maruz kalmayı azaltın: Geç gelin, erken ayrılın veya sadece en sevdiğiniz, mutlaka görmeniz gereken gösteri bölümlerinde kalın.
İşyerinde İşitme Sağlığınızı Koruyun
Birçok meslek, çalışanları günlük olarak gürültülü ortamlara maruz bırakmaktadır. Bu tür işyerlerinin çoğunda, OSHA (İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi) tarafından maruziyeti azaltmak, gürültü seviyelerini düşürmek ve kişisel kulak koruması sağlamak için önlemler alınması zorunlu tutulmaktadır.
Bu meslekler arasında şunlar yer almaktadır (ancak bunlarla sınırlı değildir):
- Madenciler
- İlk müdahale ekipleri
- Havalimanı yer hizmetleri ekipleri
- Üretim işçileri
- Metal ve demir işçileri
- Yarış arabası sürücüleri ve pit ekibi
- Tersane ve demiryolu işçileri
- Ekipman/makine operatörleri
- Yol, köprü ve tünel inşaatçıları
- Müzisyenler, sahne ve ses ekipleri
- İnşaat ve yıkım işçileri
OSHA’nın tavsiye ettiği hususlardan bazıları şunlardır:
- Ses bariyerleri
- Ses emilimi
- Kaynak muhafazaları
- Artırılmış yalıtım
- Sistemleri sessizleştirmeye yönelik mühendislik seçenekleri
- Yeterli aralar vererek maruz kalmayı sınırlayın.
- Daha sessiz çalışan makineler satın almak
- Kulak koruyucu ekipman temin edin ve kullanımını denetleyin.
- Makinelerin iyi durumda tutulması, daha gürültülü çalışmasını önler.
Yukarıda listelenen ve yüksek seslere maruz kalmayı gerektiren işlere ek olarak, zamanla işitme kaybına neden olabilecek daha düşük seviyede gürültüye sahip meslekler de vardır. Bu çalışma ortamları, çalışanları sürekli konuşma gürültüsü, blender sesleri, anons sistemleri, müzik veya periyodik olarak yüksek sesli ekipman kullanımı gibi şeylere maruz bırakır. Unutmayın, 80 dBA gürültü seviyesine sekiz saat veya daha fazla süreyle maruz kalmak işitme kaybına neden olabilir. Kumarhaneler, gece kulüpleri veya kalabalık restoranlar gibi yerlerde çalışan kişiler için, bu mekanlarda uzun süreli gürültüye maruz kalmanın zararlı etkileri olabilir. Bu gürültülü çalışma ortamlarında işitmenizi korumak için, uygun olduğunda koruyucu ekipman kullanın, maruz kalmayı sınırlayın ve mümkün olduğunca kendinizi gürültü kaynağından uzaklaştırın veya engelleyin.
Yıllık İşitme Sağlığı Kontrolleriyle İşitme Sağlığınızı Koruyun
Gürültülü ortamlara uygun önleyici tedbirlerle hazırlanmak ve uyum sağlamak, gürültüye bağlı işitme kaybından korunmanızı sağlayabilir. İşitme kaybına neden olabilecek ses seviyelerini anlayarak, yüksek seslerin olduğu ortamlarda işitme duyunuzu daha iyi koruyabilirsiniz. İşitme sağlığınızı korumaya yönelik ilk adımı atmak için Türkiye genelindeki işitme kliniklerimizden herhangi birinde işitme sağlığı muayenesi randevusu almanızı öneriyoruz. Son derece deneyimli işitme sağlığı uzmanlarımız, önümüzdeki yıllarda da işitmenin keyfini yaşamaya devam etmenizi istiyor! Yakınınızdaki kliniklere bakmak için tıklayınız.
