Alzheimer hastalığı, dünyada 55 milyonun üzerinde olan en yaygın demans türüdür. Bu beyin rahatsızlığı zamanla kademeli olarak gelişir ve hafıza kaybına, kafa karışıklığına ve diğer bilişsel gerileme belirtilerine neden olur. Alzheimer hastalığı ayrıca işitme kaybıyla da güçlü bir şekilde bağlantılıdır.
Bu rehberde, işitme kaybı ile Alzheimer hastalığı arasındaki bağlantıyı ve bilişsel sağlığın korunmasında erken teşhis ve tedavinin önemini ele alıyoruz.
Alzheimer Hastalığı Nedir?
Alzheimer hastalığı, temel beyin fonksiyonlarını yavaş yavaş bozan ilerleyici bir beyin hastalığıdır. En yaygın demans türüdür ve ruh hali değişimleri, davranış değişiklikleri, hafıza kaybı, kafa karışıklığı, konuşma güçlüğü gibi semptomlara neden olabilir.
Alzheimer’ın temel nedeni tam olarak anlaşılmamış olsa da bilim insanları, hastalığın çoğu insanda genetik, yaşam tarzı ve çevresel faktörlerin birleşimi nedeniyle zamanla kademeli olarak geliştiğine inanıyor.
Alzheimer hastalığının en belirgin belirtilerinden biri beyinde protein birikmesidir. Bu proteinlerin vücutta önemli işlevleri olmasına rağmen, aşırı birikmesi beyin hücrelerini öldürür, beyin dokusunun zamanla küçülmesine ve Alzheimer hastalığına yol açar.
Peki işitme kaybı nerede devreye giriyor? Daha fazlasını öğrenmek için okumaya devam edin.
İşitme Kaybı ve Alzheimer Hastalığı Riskinin Artması
İşitme sağlığının, uzun vadeli beyin sağlığının korunmasında önemli bir faktör olduğu kabul edilmektedir. Son yıllarda araştırmacılar, tedavi edilmeyen işitme kaybı ile Alzheimer hastalığı ve diğer bunama türleri de dahil olmak üzere bilişsel gerileme riskinin artması arasında güçlü bir bağlantı olduğunu ortaya çıkarmışlardır.
Araştırmalar, orta düzeyde işitme kaybının yaşlı yetişkinlerde bunama olasılığını üç katına çıkardığını, şiddetli işitme kaybının ise riski beş katına çıkardığını göstermektedir. Aslında, 45 ile 65 yaş arasındaki yetişkinlerde işitme kaybı, bunama için tedavi edilebilir en büyük risk faktörüdür.
İşitme kaybı ve Alzheimer hastalığı, yaşlanma, kardiyovasküler hastalık, diyabet ve kronik iltihaplanma gibi birçok temel risk faktörünü paylaşır. Zayıf dolaşım ve damar hasarı hem iç kulağı hem de beyni etkileyebilir ve bir rahatsızlığın nerede başlayıp diğerinin nerede bittiğini ayırt etmeyi zorlaştırabilir.
Aşağıda, tedavi edilmeyen işitme kaybının beyin üzerindeki etkisini ve yaşlı yetişkinlerde Alzheimer hastalığı riskinin artmasına katkıda bulunabilecek faktörleri inceliyoruz.
Beyin Dokusu Büzülmesi
Son on yılda bilim insanları, işitme kaybını bilişsel gerileme ve Alzheimer hastalığıyla ilişkilendiren güçlü ve giderek artan kanıtlar ortaya çıkardı. Johns Hopkins Üniversitesi’ndeki beyin görüntüleme çalışmaları, bu bağlantıyı açıklamaya yardımcı olabilecek fiziksel değişiklikleri ortaya koydu.
Beyinlerimiz yaşla birlikte doğal olarak küçülürken, MRI taramaları tedavi edilmemiş işitme kaybı olan yetişkinlerin beyin dokusu küçülmesinin daha hızlı olduğunu göstermektedir. Çalışma, işitme kaybı olan yetişkinlerin her yıl ekstra bir santimetre küp beyin dokusu kaybı yaşadığı sonucuna varmıştır.
Peki tam olarak neden? Bu araştırma, işitsel uyarım eksikliğinin önemli bir etken olabileceğini öne sürüyor.
Azaltılmış İşitsel Uyarım
Tıpkı kaslarınızın güçlü kalması için egzersize ihtiyaç duyması gibi, beyninizin de aktif ve sağlıklı kalması için düzenli uyarıma ihtiyacı vardır. İşitme kaybı tedavi edilmediğinde, beyin daha az işitsel uyarı alır ve temporal lobdaki sinirsel aktivite azalabilir. Temporal lob, beynin ses ve dili işlemenin yanı sıra hafızanın temel unsurlarından sorumlu bölgesidir.
Johns Hopkins araştırmasının sonuçları, tedavi edilmeyen işitme nedeniyle azalan işitsel uyarımın beyin dokusu atrofisini hızlandırabileceğini öne sürüyor. Bu da bilişsel gerileme ve Alzheimer hastalığı olasılığını artırıyor.
Bilişsel Zorlanma
Bilişsel zorlanma, işitme kaybı nedeniyle beynin sesleri işlemek ve anlamak için harcadığı artan çabadır. Beyin, konuşmayı yorumlamak, arka plan gürültüsünden ayırmak ve boşlukları doldurmak için daha fazla çalışmak zorunda kaldığında, zihinsel kaynaklarını hafıza ve dikkat gibi diğer bilişsel işlevlerden uzaklaştırır.
Araştırmalar, zamanla bu bilişsel zorlanmanın dinleme yorgunluğuna katkıda bulunabileceğini ve Alzheimer hastalığı gibi beyin rahatsızlıklarının riskini artırabileceğini gösteriyor.
Psikolojik Stres
Psikolojik stres, işitme kaybıyla ilişkili olan ve Alzheimer hastalığı riskinde de rol oynayan zihinsel ve duygusal zorlanmayı ifade eder.
Sürekli duymak için çabalamak, günlük hayatı yorucu ve yalnızlaştırıcı hale getirebilir. Bir zamanlar keyifli olan aktiviteler bile hayal kırıklığı kaynağı haline gelebilir. Bu durum, uzun vadeli psikolojik strese yol açabilir.
Zamanla, kortizol gibi stres hormonları, Alzheimer’la bağlantılı zararlı proteinlerin üretimini artırabilir. Bu, stresin yalnızca Alzheimer’ın gelişimine katkıda bulunmakla kalmayıp aynı zamanda ilerlemesini hızlandırabileceği ve semptomları kötüleştirebileceği anlamına gelir.
Sosyal İzolasyon
Sağlıklı ve aktif bir beyin için sosyal etkileşim, özellikle yaşlandıkça olmazsa olmazdır. Ancak araştırmalar, işitme kaybı olan yaşlı yetişkinlerde yalnızlık ve sosyal izolasyonun inanılmaz derecede yaygın olduğunu göstermektedir. Daha da korkutucu olanı, yapılan araştırmalar sosyal izolasyonun yaşlı yetişkinlerde bunama riskini %50 artırabileceğini de ortaya koymuştur.
Araştırmacılar, bunun temel nedenlerinden birinin işitsel uyarım eksikliği olduğuna inanıyor. Daha önce de belirttiğimiz gibi, beyninizin aktif ve sağlıklı kalması için düzenli uyarıma ihtiyacı vardır. İnsanlar daha fazla yalnız kaldıklarında, beyin daha az işitsel uyarı alır ve bu da bilişsel gerileme ve Alzheimer hastalığı gibi rahatsızlıkların riskini artırır.
Bilişsel Sağlığınızı Koruyun: Bugün İşitme Muayenesi Planlayın
Alzheimer hastalığı, işitme kaybıyla güçlü bir şekilde bağlantılı bir bunama türüdür. Hem kulaklarınız hem de beyniniz için yapabileceğiniz en iyi şeylerden biri, işitme kaybını mümkün olan en erken zamanda tespit etmektir. Zamanında teşhis ve müdahale, beynin sesi işleme yeteneğini korumaya ve bilişsel gerilemenin ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.
İşitme sağlığınıza yatırım yaparak, genel refahınıza da yatırım yapmış olursunuz. Sağlığınızı ve yaşam kalitenizi gelecek yıllarda da korumak için ilk adımı atmak üzere bugün size yakın bir Audibel kliniği bulun. Yakınınızdaki kliniklere bakmak için tıklayınız.
Referanslar
- 2024 Alzheimer’s disease facts and figures. (2024). Alzheimer S & Dementia, 20(5), 3708–3821. https://doi.org/10.1002/alz.13809
- What happens to the brain in Alzheimer’s disease? (2024, January 19). National Institute on Aging. https://www.nia.nih.gov/health/alzheimers-causes-and-risk-factors/what-happens-brain-alzheimers-disease
- Huang, A. R., Jiang, K., Lin, F. R., Deal, J. A., & Reed, N. S. (n.d.). Hearing Loss and Dementia Prevalence in Older Adults in the US. JAMA, 329(2), 171. https://doi.org/10.1001/jama.2022.20954
- Livingston, G., Huntley, J., Sommerlad, A., Ames, D., Ballard, C., Banerjee, S., Brayne, C., Burns, A., Cohen-Mansfield, J., Cooper, C., Costafreda, S. G., Dias, A., Fox, N., Gitlin, L. N., Howard, R., Kales, H. C., Kivimäki, M., Larson, E. B., Ogunniyi, A., . . . Mukadam, N. (n.d.). Dementia prevention, intervention, and care: 2020 report of the Lancet Commission. The Lancet, 396(10248), 413–446. https://doi.org/10.1016/s0140-6736(20)30367-6
- Armstrong, N. M., An, Y., Doshi, J., Erus, G., Ferrucci, L., Davatzikos, C., Deal, J. A., Lin, F. R., & Resnick, S. M. (n.d.-b). Association of Midlife Hearing Impairment With Late-Life Temporal Lobe Volume Loss. JAMA Otolaryngology–Head & Neck Surgery, 145(9), 794. https://doi.org/10.1001/jamaoto.2019.1610
- Bisogno, A., Scarpa, A., Di Girolamo, S., De Luca, P., Cassandro, C., Viola, P., Ricciardiello, F., Greco, A., De Vincentiis, M., Ralli, M., & Di Stadio, A. (2021). Hearing loss and Cognitive impairment: Epidemiology, common pathophysiological findings, and treatment considerations. Life, 11(10), 1102. https://doi.org/10.3390/life11101102
- Dong, H., & Csernansky, J. G. (2009b). Effects of stress and stress hormones on amyloid-Β protein and plaque deposition. Journal of Alzheimer S Disease, 18(2), 459–469. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2905685/
- Justice, N. J. (2018). The relationship between stress and Alzheimer’s disease. Neurobiology of Stress, 8, 127–133. https://doi.org/10.1016/j.ynstr.2018.04.002
- Shukla, A., Harper, M., Pedersen, E., Goman, A., Suen, J. J., Price, C., Applebaum, J., Hoyer, M., Lin, F. R., & Reed, N. S. (2020). Hearing Loss, Loneliness, and Social Isolation: A Systematic review. Otolaryngology, 162(5), 622–633. https://doi.org/10.1177/0194599820910377
- Guarnera, J., Yuen, E., & Macpherson, H. (2023). The Impact of loneliness and social isolation on Cognitive aging: A Narrative review. Journal of Alzheimer S Disease Reports, 7(1), 699–714. https://doi.org/10.3233/adr-230011
